Manager verpleeghuiszorg: "Als je onder de mensen bent, krijgt het leven betekenis"

Geplaatst op 18 maart 2019

Alice van Leur, manager verpleeghuiszorg:

"Als je onder de mensen bent, krijgt het leven betekenis"

In een verpleeghuis woon je met veel mensen samen en hoef je dus niet eenzaam te zijn. Toch? Helaas niet. Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat veel ouderen in verpleeghuizen eenzaam zijn en dat een kwart van hen zelden of nooit buiten komt. Alice van Leur is manager verpleeghuiszorg bij ActiVite: "Als je onder de mensen bent, krijgt het leven  betekenis."

Wat kan een zorgorganisatie doen om eenzaamheid bij de cliënten het hoofd te bieden? Alice van Leur is er volop mee bezig. Projecten die het welzijn en het leefplezier van de bewoners bevorderen, krijgen alle aandacht in haar agenda. Volgens de manager kan een zorgorganisatie wel degelijk iets bijdragen aan de strijd tegen eenzaamheid. Van Leur: "Allereerst kun je heel praktisch kijken. Mensen blijven tegenwoordig langer thuis wonen en komen pas op hoge leeftijd in het verpleeghuis wonen. Tegen die tijd kunnen ze ook al een stuk minder dan vroeger, ze zijn bijvoorbeeld vaak minder mobiel. Wij kunnen ervoor zorgen dat ruimtes als recreatiezalen dichtbij de appartementen liggen en goed bereikbaar zijn. Zodat mensen er gemakkelijker kunnen komen, maar ook makkelijk weer weg kunnen als ze naar hun appartement willen."

"Wat we ook kunnen doen", gaat Van Leur verder, "is ervoor zorgen dat die ruimtes - de  'huiskamers' - ook echt gezellig zijn. Dat daar iemand is die de bewoners welkom heet en het leuk voor ze maakt, zoals een medewerker huiskamer of een activiteitenbegeleider, die zijn toegerust om zo'n groep te begeleiden. Het initiatief om iets aan te gaan, neemt op latere leeftijd ook af. Vaak moeten mensen een beetje op weg worden geholpen om een praatje te maken, om de verbinding te zoeken. Zo'n medewerker kan daarin ondersteunen. Het onder de mensen zijn geeft het leven betekenis. Je wordt begroet, gekend, je hebt een dagprogramma. Dat is goed voor iemands eigenwaarde."

ActiVite doet niet alleen dingen vóór de  bewoner, maar ondersteunt ook als de bewoner zelf initiatief neemt. Van Leur: "Voor bewoners is het prettig om het eigen netwerk in stand te houden. Samen met de cliënt kijken we welke elementen hij of zij nog vast wil houden uit het 'oude' leven. Misschien is er een buurvrouw die altijd op bezoek kwam of een kleinkind dat thee kwam drinken? Je kijkt wat iemand nodig heeft en denkt mee hoe je dat kunt realiseren. En als een bewoner dat zelf niet kan, wil of durft, dan kunnen we dat bespreken met de familie."

Eenzaamheid zit niet altijd in het alleen zijn. Soms heeft het te maken met het feit dat je niemand hebt om je diepste gevoelens mee te delen. Van Leur: "Aan het eind van iemands leven komen er vaak vragen naar boven rondom afscheid. Je kijkt terug op je leven en vraagt je dingen af als: 'Heb ik het wel goed gedaan?' Vragen die je wellicht niet zo makkelijk deelt met mensen die je pas hebt leren kennen of met je kinderen of kleinkinderen. Of misschien wil je het vooral gezellig houden als de familie op bezoek komt en niet zulke 'zware' onderwerpen aankaarten. Daarom hebben we geestelijk verzorgers in huis. Zij helpen mensen met dit soort vragen. Het helpt tegen eenzaamheid als iemand oprecht naar je luistert of je instrumenten aanreikt om dingen een plekje te geven."

Bij ActiVite zijn meer dan 500 vrijwilligers actief. Ook zij helpen om eenzaamheid te verdrijven. Van Leur: "De vrijwilligers kunnen ook dat luisterend oor bieden, en zij kunnen helpen om de zinnen even te verzetten door een wandeling te maken, een spelletje te doen of samen een kop koffie te drinken. Het is prachtig om te zien hoe sommige vrijwilligers de zon mee naar binnen nemen."

----------------------------------------------------------------------------------------

Mary Lardé, medewerker welzijnsdiensten:

"Eenzaamheid kan ook in het hoofd zitten"

Als één van de manieren om eenzaamheid in de verpleeghuizen aan te pakken, noemt Alice van Leur de inzet van medewerkers welzijnsdiensten. Mary Lardé is medewerker welzijnsdiensten bij ActiVite in locaties AgnesStaete (Voorhout) en SassemBourg (Sassenheim). Mary gelooft in welzijn op maat: "Meer activiteiten zijn niet altijd de oplossing als het gaat om eenzaamheid."

"Ik hou enorm van regelen," vertelt Mary. "Het regelen en organiseren van dingen, lekker bezig zijn en de spil zijn in het proces. In mijn werk coördineer ik de inzet van vrijwilligers en regel ik veel activiteiten in het huis. In principe organiseer ik dus vooral zaken voor de grote groep, maar steeds vaker komt daar ook een stukje individuele aandacht voor de bewoner bij."

Wat het organiseren van activiteiten in het verpleeghuis betreft, is de sky the limit. "Het is al lang niet meer alleen handwerken en knutselen. We hebben bijvoorbeeld een schilderclub die prachtige werken maakt. We besteden veel aandacht aan bewegen, bewoners kunnen bijvoorbeeld  aansluiten bij de wandelclub, bij zitdansen, de beweegclub onder leiding van een fysiotherapeut of zelf gaan fietsen met de labyrintfiets. Eens per jaar organiseren we een sportdag. We hebben regelmatig themaweken. Nu is het thema winter en gaan we met de bus naar SnowWorld: kijken naar het skiën en lekker chocolademelk drinken. En in de zomer hadden we de themaweek vakantie, waarbij op de oosterse middag een buikdanseres kwam optreden. Ook organiseren we eens per jaar een playbackshow, dan treden medewerkers en vrijwilligers op voor de bewoners. En we verzorgen uitjes naar de dierentuin of een tocht met de rondvaartboot."

Voor een deel van de bewoners van het verpleeghuis zijn de activiteiten die Mary en haar collega's organiseren voldoende om een dagritme en aanspraak te houden, wat het gevoel van eenzaamheid kan wegnemen of verminderen. Maar Mary is ook een realist: "Niet voor iedereen is wat wij doen voldoende. Eenzaamheid kan ook in het hoofd zitten. Er zijn mensen die iedere dag iets te doen hebben, en zich toch eenzaam voelen. Terwijl anderen tevreden zijn met maar één activiteit per week. Meer activiteiten organiseren is dus niet altijd de oplossing voor eenzaamheid."

Wat dan wel? Mary: "Op individueel niveau moeten we inventariseren wat iemand wil. Naast de grotere bijeenkomsten en uitjes voor het hele huis, ook welzijn op maat bieden. Mensen zijn toch het meest blij met een stukje persoonlijke aandacht, als er naar hen wordt geluisterd." Bij dit stukje welzijn speelt de inzet van vrijwilligers ook een grote rol. "We kijken naar wat een vrijwilliger kan bieden en wat een groep of een persoon graag zou willen. Zo hebben we een vrijwilliger die elke week de nagels van alle dames komt lakken. En vrijwilligers die één-op-één aanhaken bij iemands interesse, geloof of taal. Iemand die de bijbel komt voorlezen of iemand die Frans kan spreken met een bewoner die in Frankrijk heeft gewoond. Het is een puzzel, en soms valt alles dan opeens in elkaar. Dat vind ik prachtig."